• Over het belang van cultuur bij de invoering van goede corporate governance
Artikels:

Over het belang van cultuur bij de invoering van goede corporate governance

12 februari 2018

Cultuur en corporate governance zijn twee onlosmakelijk verbonden elementen. Het eerste element is inherent aan elk bedrijf, terwijl het tweede een doeltreffend beheer van de risico’s, en in het bijzonder de risico’s op fraude, moet garanderen.

Onder cultuur dient men zowel de specifieke cultuur van een land als de bedrijfscultuur te verstaan, waarbij de laatste door de eerste wordt beïnvloed.

Een goed begrip van de specifieke cultuur van een land is volgens ons noodzakelijk voor het invoeren van regels voor corporate governance.

Het schandaal van de boekhoudkundige fraude bij Toshiba(1) is hier een uitstekend voorbeeld van.

Het personeel van Toshiba heeft zich, onder aansporing van de CEO, schuldig gemaakt aan talrijke boekhoudkundige onregelmatigheden, met name door vooruit te lopen op inkomsten en door inkomsten te overschatten. De omvang van de onregelmatigheden komt overeen met een bedrag van 1,22 miljard USD.

De onderzoekscommissie die hiervoor werd ingesteld, merkte op: ‘Binnen Toshiba heerst een bedrijfscultuur waar het onmogelijk is om tegen zijn meerdere in te gaan.

Terwijl de westerse cultuur het beginsel ‘Honesty is the best policy’ hanteert, laat de Japanse cultuur zich leiden door de gedragscode van de samoerai (‘Bushido’), en in het bijzonder door ‘Makoto’.

Makoto’ benadrukt het beginsel dat sociale harmonie wordt bereikt via conformiteit en gehoorzaamheid aan het gezag. Dit beginsel genereert een soort van militaire hiërarchie waar ‘top executives’ bevelen uitdelen en waar alle werknemers bereid zijn die bevelen op te volgen, zonder vragen te stellen of ook maar iets in twijfel te trekken.

De organisatie minacht werknemers die ‘zich uitspreken’ of uit het gelid treden. Deze cultuur weerhoudt individuen ervan om zichzelf in twijfel te trekken, om de beslissingen van hun meerderen ter discussie te stellen of om de aandacht te vestigen op problemen die zich eventueel kunnen voordoen.

Het Japanse spreekwoord ‘De spijker die uitsteekt, ontmoet de hamer’ illustreert deze cultuur perfect.

Met andere woorden, binnen de Japanse cultuur kan een werknemer beter de ogen sluiten voor de beginselen van corporate governance om een verstoring van de maatschappelijke orde te vermijden. Bijgevolg hebben de werknemers van Toshiba moeten kiezen tussen enerzijds het naleven van de ingevoerde governanceregels en anderzijds het vermijden van ‘maatschappelijke schande’. Ze hebben gekozen ...

Dit voorval, dat ongetwijfeld een van de grootste financiële schandalen in Japan wordt, onderstreept hoe belangrijk het is om bij de invoering van goede corporate governance rekening te houden met de cultuur!

  1. In: Toshiba’s scandal, blame samurai code - FRAUD MAGAZINE, a publication of the Association of Certified Fraud Examiners – Vol. 32, N°3, May/June 2017 – Steve C. MORANG – President of the ACFE’s Chapter