Competitiviteit in Europa en België | BDO Trendrapport

Innovaties van wereldniveau, afgeremd door een complex ondernemingslandschap

Competitiviteit in Europa en België |BDO Trendrapport

Wanneer we het over concurrentievermogen hebben, bevindt Europa zich in een lastig parket. Enerzijds zien we enorme investeringen in technologie, duurzaamheid en de groene transitie. Maar anderzijds blijft het continent worstelen met schaal, snelheid en uitvoeringskracht. De Verenigde Staten en China bespelen de markten door middel van hyperkapitaal, een agressieve commercialiseringstrategie en een krachtig industrieel beleid. En Europa? Dat raakt vaak verstrikt in overleg en regelgeving.

Belgische bedrijven voelen die druk dubbel. Want door de kleine binnenlandse markt, hoge arbeidskosten en complexe regels is het moeilijker om te concurreren op het internationale toneel. Het rapport Foundations for Growth 2026 van de OESO bevestigt dat patroon: de buitensporige regelgevende druk in België, nog verergerd door verschillen tussen de gewesten, brengt aanzienlijke kosten met zich mee voor ondernemingen, terwijl de zwakke bedrijfsdynamiek de productiviteitsgroei heeft afgeremd. En toch is de Belgische beroepsbevolking nog steeds een van de meest productieve in de OESO.

In ons Trendrapport: het bedrijfsleven in 2030, een samenwerking met trendwatcher Tom Palmaerts, onderzoeken we waarom innovaties opschalen zo moeilijk blijkt in Europa en wat Belgische bedrijven kunnen doen om dat patroon te doorbreken.

De ‘mid-tech trap’

Europa ontwikkelt degelijke, krachtige technologie. Maar daarmee een wereldwijd marktaandeel veroveren blijkt uitdagend. Daarvoor gebruiken economen de Engelse term ‘mid-tech trap’: de fase waarin innovatie opkomt, maar de praktische uitvoering ervan zelden het niveau van de grote wereldspelers bereikt. Ideeën blijven steken in academische kringen of proefprojecten, en de commerciële slagkracht ontbreekt.

Het structurele tekort aan geld speelt hierbij een sleutelrol. In de VS is veel meer privé- en durfkapitaal beschikbaar, waardoor bedrijven snel kunnen opschalen en internationaal marktaandeel kunnen veroveren. In de top vijftig van grootste technologiebedrijven ter wereld vinden we slechts vier Europese ondernemingen. Bovendien is in de afgelopen vijftig jaar geen enkel Europees bedrijf dat vanaf nul werd opgebouwd erin geslaagd een marktwaarde van meer dan 100 miljard euro te bereiken. Innovatieve ideeën uit Europa krijgen maar moeilijk voet aan de grond op de internationale markten door de beperkte uitvoeringscapaciteit en de te kleine budgetten.

Een stille heropleving

Ondanks de uitdagingen hierboven is er iets aan het veranderen. Bedrijven zoals Spotify, Vinted, Klarna en Lovable bewijzen dat Europese innovaties kunnen uitgroeien tot een wereldwijd merk. Dat zijn Europese ondernemingen, maar samen vormen ze een overtuigend tegenwicht voor de dominantie van Silicon Valley en Shenzhen. Aan innovatieve ideeën geen gebrek dus in Europa. De juiste mix van kapitaal, visie en vastberadenheid leidt wel degelijk tot schaalbare succesverhalen.

Dichter bij huis staat België aan de internationale top in twee domeinen die belangrijk zijn voor onze toekomst: microchips en biotechnologie. Zo is IMEC in Leuven een wereldwijde referentie in nano-elektronica en digitale technologie. Hier krijgen de Europese chips en AI-toepassingen van morgen vorm. En dan is er ook nog de Belgische biotechnologiesector, die meer dan honderd gespecialiseerde bedrijven telt. Samen zijn ze goed voor een groot deel van de Europese omzet en investeringen in de biofarmasector. Het succes van beide sectoren ligt in de samenwerking tussen universiteiten, spin-offs en de industrie. België is meer dan alleen een kleine markt. Het is een broedplaats voor wereldwijde innovaties.

Regelgeving als concurrentievoordeel

Europa kiest ook zijn eigen weg als het om AI gaat. Het AI-pact en de AI-wet van de EU bakenen duidelijke grenzen af en leggen bedrijven heldere verplichtingen op. Op de korte termijn zou je denken dat al die regels innovaties afremmen. Maar ze zorgen ook net voor vertrouwen en voorspelbaarheid. Bedrijven weten waar ze aan toe zijn, voor investeerders is het plaatje duidelijk en gebruikers krijgen garanties met betrekking tot veiligheid, privacy en ethiek. Nu vertrouwen steeds meer een concurrentievoordeel wordt, kan de strengere maar consequente regelgeving van Europa net een troef blijken.

Niet alleen op het vlak van technologie en kapitaal is de concurrentie merkbaar. Zo is Azië steeds nadrukkelijker aanwezig op het Europese culturele toneel, met nieuwe formats en vertelstijlen die een jonger publiek aanspreken en de verwachtingen van de consument beïnvloeden. De concurrentiestrijd wordt dus zowel in de verbeelding van de consument als in de directiekamer uitgevochten.

Dit lees je in het rapport

In het hoofdstuk ‘Competitiviteit Europa & België’ van ons trendrapport graven we dieper. We onderzoeken de ‘mid-tech trap’ in detail en analyseren waarom Europese innovaties zo vaak in de testfase blijven steken.

Enkele leidinggevenden van BDO vertellen ook waarom een eenvoudigere structuur en wendbaarheid vandaag kritieke succesfactoren zijn voor Belgische bedrijven die internationaal mee willen tellen. En waarom organisaties met minder managementlagen, duidelijke verantwoordelijkheden en gestroomlijnde processen vlotter inspelen op veranderingen en meer ruimte creëren voor innovatie.

Het rapport laat zien dat bedrijven hun eigen succes nog steeds grotendeels zelf in handen hebben, ook al is het ondernemingsklimaat complex. Wendbare organisaties die hun interne werking vereenvoudigen en investeren in focus en strategische uitvoering, maken meer kans om te groeien op een markt die almaar aan belang wint.

Dit artikel is geschreven naar aanleiding van ons ‘Trendrapport: het bedrijfsleven in 2030’, een samenwerking tussen BDO Belgium en trendwatcher Tom Palmaerts.