Wat betekent de limitering op de loonindexatie of centenindex?

Hoe loonindexering werkt in België

In België worden brutolonen van werknemers in principe automatisch geïndexeerd volgens sectorale regels. Iedere sector hanteert hier een specifiek mechanisme voor, wat kan gaan van 1x per jaar, maandelijks of per kwartaal tot een automatisch indexering bij een overschrijding van de spilindex. Afhankelijk van de sectorale overeenkomst van toepassing binnen de onderneming, worden enkel de baremalonen en/of de reële lonen geïndexeerd. De nieuwe centenindex grijpt in op de huidige mechanismen van loonindexatie. 

Inhoud van de nieuwe maatregel

De nieuwe maatregel houdt een limitering in op de loonindexatie. De wet voorziet om de limitering in twee periodes toe te passen. Een eerste periode zal starten in juni 2026. De maatregel grijpt dan enkel in op lonen die de drempel van €4.000 bruto overschrijden. In 2028 voorziet de regering om een tweede maal de geplafonneerde indexering toe te passen. In deze tweede periode zal de drempel van €4.000 bruto geïndexeerd worden.

De vooropgestelde timing zorgt ervoor dat sommige sectoren nog in 2026 een geplafonneerde indexering zullen toepassen. Sectoren waar in 2026 geen indexeringen meer gepland zijn, zullen de limitering pas in 2027 voor het eerst toepassen. 

De wet voorziet dat de wettelijke, reglementaire en statutaire bepalingen evenals de bedingen van de individuele en collectieve arbeidsovereenkomsten en eenzijdige beslissingen, waardoor baremieke en reële lonen gekoppeld worden aan een indexmechanisme, slechts uitwerking hebben ten belope van 2% van het referteloon begrensd tot €4.000 bruto.

Voor Belgische werknemers met een referteloon tot €4.000 bruto verandert er in principe niets. Op basis van de beschikbare informatie zullen de huidige indexeringsmechanismen tot dit bedrag van toepassing blijven.

Wat is het referteloon? 

Of de limitering van toepassing is, wordt beoordeeld op basis van het referteloon. Dat is gedefinieerd als het bruto vaste baremiek of contractueel basisloon op voltijdse basis, onafhankelijk van prestaties of uren. Het referteloon omvat geen maaltijdcheques, overloon, prestatiebonussen, eindejaarspremies, ecocheques, winstpremies of toeslagen voor nacht- en weekendarbeid. 

Als het basisloon van werknemers in uurloon wordt vermeld, bepaalt men het referteloon door het uurloon te vermenigvuldigen met de voltijdse wekelijkse arbeidsduur, maal 13 en gedeeld door 3. 

Voor deeltijdse werknemers wordt het referteloon naar verhouding verminderd in functie van hun tewerkstellingsbreuk. 

Rekenvoorbeelden

De wet vereist alleen dat tegen het einde van de eerste limiteringsperiode een effect van 2% bereikt moet zijn, waardoor verschillende situaties mogelijk zijn: sectoren hanteren immers uiteenlopende berekeningswijzen en tijdstippen voor indexering.

1. De eerste situatie is deze waarin de sector een loonindexering voorziet van meer dan 2%. De indexering van lonen boven de €4.000 bruto zal in twee stappen gebeuren.  

2. De tweede situatie is deze waarin de sector een loonindexering voorziet van minder dan 2%. In deze situatie zal het plafond van 2% nog niet bereikt zijn. De plafonnering moet dan worden toegepast bij de indexeringen die hierop volgen tot de indexering van 2% bereikt is.

3. Een mogelijk derde situatie is deze waarin de loonindexering binnen de sector exact 2% bedraagt. 

Opbrengst van de limitering op loonindexatie

De regering heeft twee doelen met deze limitering op loonindexatie. Enerzijds heeft de centenindex tot doel om ondernemingen te ondersteunen en anderzijds zal de maatregel een positief effect hebben op de begroting. Om deze doelen te realiseren, voorziet de wet in een bijzondere loonmatigingsbijdrage die werkgevers aan de RSZ verschuldigd zijn. De bijzondere loonmatigingsbijdrage stemt overeen met de helft van de opbrengst van de loonmatiging verhoogd met de werkgeversbijdragen. De wet bevat een gedetailleerde formule om de bijzondere bijdrage te berekenen. De RSZ zal de bijzondere loonmatigingsbijdrage innen samen met de bijdragen voor het betreffende kwartaal.

Daarnaast bestaat er een geconsolideerde loonmatigingsbijdrage die eveneens aan de RSZ verschuldigd is. Een voorlopige geconsolideerde loonmatigingsbijdrage is verschuldigd zodra het matigingseffect van de limitering een eerste maal bereikt is. Wanneer het effect voor een tweede keer wordt bereikt, zal een definitieve geconsolideerde loonmatigingsbijdrage verschuldigd zijn. Volgens de RSZ zal de voorlopige geconsolideerde bijdrage voor het eerst worden geïnd in het derde kwartaal van 2027.