Werkloosheidshervoming: OCMW's staan in de frontlinie sinds begin 2026 

Neem contact op met onze expert
Des collègues de BDO regardant un écran
De werkloosheidshervoming plaatst OCMW's in de frontlinie sinds januari 2026. Tussen toestroom van aanvragen, dringende rekruteringen en groeiende administratieve last: hoe organiseren de instellingen zich? Praktijkervaringen en concrete hefbomen. 
 

Sinds 1 januari 2026 komt een eerste golf mensen aan het einde van hun werkloosheidsrechten en klopt aan bij de OCMW's. Verschillende OCMW's, met name in Brussel, verwachten een duidelijke stijging van de aanvragen en waarschuwen voor het gebrek aan middelen om een "waardige en correcte" opvang en begeleiding te garanderen. 

De kerncijfers:  

  • Ongeveer 20.000 mensen getroffen door deze eerste golf 
  • 30 tot 40% zou hulp kunnen aanvragen bij een OCMW 
  • Dat zijn 6.000 tot 8.000 potentiële aanvragen op landelijk niveau  

Deze evolutie plaatst de OCMW's centraal in de concrete uitvoering van de werkloosheidshervoming van de Arizona-regering, met onmiddellijke organisatorische, menselijke en financiële impact.  

Eerste inzichten uit de praktijk

BDO ondersteunt OCMW’s en hun directe partners in heel het land bij het organiseren en versterken van hun werkmethodes. Deze terreinervaring laat ons toe de eerste weken van de uitvoering nauwgezet op te volgen en er operationele lessen uit te trekken.  

De eerste observaties in de eerste helft van januari tonen aan dat er effectief een instroom van nieuwe aanvragers is, zij het minder groot dan eerst verwacht.

Twee factoren verklaren deze situatie: 

  • De voorbereidingen van de OCMW's 
    Veel instellingen hebben hun opvangmogelijkheden, interne processen en organisatiecapaciteiten al in het najaar van 2025 aangepast. 
  • Een vertraging voor bewustwording 
    Er verstrijkt enige tijd voordat de betrokken personen zich volledig bewust worden van hun rechtenuitputting en stappen ondernemen bij het OCMW.

In deze context wordt een geleidelijke toename verwacht, met een potentieel sterkere stijging van de aanvragen vanaf februari. Deze timing biedt een korte adempauze, maar vermindert de structurele uitdagingen waarmee de instellingen geconfronteerd worden geenszins. 

De drie grote uitdagingen

In het kader van onze monitoring en interventies tekenen zich drie sleuteluitdagingen af binnen de OCMW's. 

1
Versnelde rekrutering en opleiding van maatschappelijk werkers

Door de toename van aanvragen moeten veel OCMW's snel maatschappelijk werkers vinden en aanwerven om hun teams te versterken. 

De uitdaging is dubbel:  

  • Rekruteren in een arbeidsmarkt die al onder druk staat en waar gekwalificeerde profielen schaars zijn 
  • Nieuwe medewerkers in korte tijd operationeel maken, met respect voor de geldende regelgeving en de kwaliteit van de begeleiding.

Zonder snelle versterking komt de verhouding tussen maatschappelijk werkers en begunstigden onder druk te staan, met risico’s voor de begeleidingskwaliteit. 

2
De administratieve werklast onder controle houden

De toename van het aantal dossiers leidt automatisch tot een toename van de administratieve last: samenstelling en verificatie van dossiers, opvolging van rechten, rapportering, coördinatie met andere actoren. 

Het concrete risico?  

Zonder aanpassing van de processen slorpt de administratieve last steeds meer tijd op die anders naar sociale begeleiding zou gaan, ten nadele van zowel begunstigden als teams. Maatschappelijk werkers besteden daardoor meer tijd aan formulieren dan aan mensen begeleiden, wat weegt op zowel de dienstverlening als de teammotivatie. 

3
Een publiek met specifieke behoeften begeleiden

De eerste golf van januari richt zich op langdurig volledig uitkeringsgerechtigde werklozen, zeer ver verwijderd van de arbeidsmarkt. Het gaat om een publiek met specifieke behoeften, nog weinig gekend door de OCMW's, met complexere sociale, financiële en soms psychosociale problematieken. 

Deze evolutie vereist een aanpassing van de professionele praktijken, begeleidingsinstrumenten en lokale partnerschappen. Teams opleiden tot deze nieuwe realiteiten kost tijd. 

Hoe BDO de OCMW's begeleidt bij deze hervorming

Naast de onontbeerlijke lokale mobilisatie begeleidt onze afdeling Publieke Sector de OCMW's en lokale besturen om deze toename van activiteit op te vangen en tegelijk hun organisatie te beveiligen. 

Onze aanpak: praktijkanalyse en gerichte oplossingen

We grijpen concreet in op zes hefbomen:  

  1. Snelle capaciteitsdiagnose 
    Analyse van stromen, wachtrijen, knelpunten, verwerkingstermijnen en prioriteringslogica. Waar loopt het vast? Waarom? Hoe snel deblokkeren?  
  2. Procesoptimalisatie 
    Herinrichting van het gebruikerstraject, creatie van operationele checklists, standaardisatie van procedures, vermindering van teruggestuurde incomplete dossiers. 
  3. Tijdelijke organisatorische versterking 
    Opzetten van een toegewijd back-office, uitwerking van duidelijke procedures, ontwikkeling van operationele dashboards om de werkdruk real-time op te volgen. 
  4. Financiële ondersteuning en rapportering 
    Budgettaire opvolging gekoppeld aan de toename van aanvragen, structurering van data om behoeften te verantwoorden bij de toezichthoudende autoriteiten en extra middelen te bekomen. 
  5. Interne controle en governance 
    Beveiligen van circuits, traceerbaarheid van beslissingen, scheiding van taken, risicobeheer om dure fouten te vermijden.  
  6. Veranderingsbegeleiding 
    Aangepaste interne communicatie, spoedopleiding van teams, creatie van onmiddellijk bruikbare operationele kits. 

Het doel is helder: teams ondersteunen bij het beheersen van de werkdruk in een context van hoge spanning, met behoud van kwaliteitsvolle opvang en effectieve begeleiding, in het hart van de sociale missie van de OCMW’s. 

Hulp nodig?

Onze Public Sector‑expert ondersteunt je met een snelle analyse en operationele oplossingen op maat van jouw context.